Tək faiz rəqəmi bütün sualları cavablandırmır
Kredit sənədində göstərilən faiz rəqəminə baxmaq təbiidir. Ancaq müqaviləni başa düşmək üçün ödənişlərin tarixini, əlavə məbləğləri və digər şərtləri də görmək lazımdır. Nominal faizlə faktiki illik faiz dərəcəsi, yəni FİFD, eyni başlıq altında oxunmamalıdır.
Mərkəzi Bankın standart məlumatlandırma formasında FİFD kreditin əldə edilmə xərcini göstərən ayrıca göstərici kimi verilir. Bu məqalənin məqsədi onun düsturunu əvəz etmək deyil, sənəddə iki fərqli rəqəmi tapmağa və suallarınızı düzgün qurmağa kömək etməkdir.
Eyni məlumatları yanaşı müqayisə edin
İki şərti sənədi müqayisə edərkən məbləğ və valyutanın, müddətin və ödəniş tarixlərinin uyğunluğunu yoxlayın. Müddəti fərqli olan müqavilələrdə aylıq ödənişin özü yetərli müqayisə deyil. Digər şərtlər görünmədən kiçik aylıq rəqəmdən bütöv nəticə çıxarmaq olmaz.
Məlumatı yaddaşdan yox, yazılı sənəddən götürün. İmzadan əvvəl yoxlama siyahısı hansı sualları ayrıca qeyd etməyi göstərir. Sənəddə anlaşılmayan ifadə varsa, təşkilatdan məhz həmin ifadəni və ona bağlı ödənişi izah etməsini istəyin.
Şərti komissiya nümunəsi
Təsəvvür edin ki, nümunədə kredit məbləği 5 000 AZN, ayrıca göstərilmiş bir ödəniş isə 100 AZN-dir. 100-ü 5 000-ə böləndə 2 faiz alınır. Bu sadə nisbət FİFD hesablaması deyil. İllik göstəricini tapmaq üçün belə bir bölmə kifayət etmir.
Nümunə yalnız əlavə məbləği görməyin vacibliyini izah edir. Həqiqi müqavilənin ödəniş cədvəli, tarixləri və şərtləri olmadan buradan yekun kredit xərci və ya illik dərəcə çıxarmayın. Rəqəmlər bank təklifi deyil və hansı məhsulu seçməli olduğunuzu göstərmir.
Təşkilata hansı sualları vermək olar?
Sualınızı sənəddə gördüyünüz məbləğə bağlayın. “Bu rəqəm hansı ödənişi göstərir?”, “O nə vaxt ödənilir?” və “Verilmiş FİFD hansı sənəddə açıqlanıb?” kimi suallar ümumi “Kredit ucuzdurmu?” sualından daha dəqiqdir.
Ödəniş cədvəlini ayrıca nəzərdən keçirin və məbləğlərin valyutasını saxlayın. Kreditimdə hesabatın qalıq və aylıq ödəniş sahələri başqa məqsədlə göstərilir; onları yeni müqavilənin tam xərc hesablaması kimi istifadə etməyin.
Tez-tez verilən suallar
Daha kiçik aylıq ödəniş daha aşağı xərcdir?
Təkcə bu rəqəmdən belə nəticə çıxarmaq olmaz. Müddət, tarixlər və sənəddəki digər şərtlər də yoxlanmalıdır.
Komissiyanın faizini FİFD saya bilərəm?
Xeyr. Nümunədəki sadə bölmə illik xərc göstəricisinin hesablanmasını əvəz etmir. Verilmiş göstərici üzrə izahı təşkilatdan alın.
Kredit daha tez ödənilərsə?
Vaxtından əvvəl ödəniş üçün ayrıca şərtlər və konkret tarix üzrə hesablama lazımdır. İlkin sənəddəki rəqəmi dəyişməz bağlanma məbləği saymayın.