Restrukturizasiya nəyi dəyişir?
Mərkəzi Bankın aktivlərin təsnifləşdirilməsi qaydasında restrukturizasiya maliyyə çətinliyi ilə əlaqəli öhdəliyin icrasını təmin etmək üçün şərtlərin dəyişdirilməsi və ya yeni öhdəlik kimi rəsmiləşdirilməsi ilə izah olunur. Bu anlayış hər borcun avtomatik bağışlanması demək deyil. Öz vəziyyətinizdə nə dəyişdiyini bankın yazılı şərtlərindən müəyyən edin.
Müddət, faiz və ödəniş qrafiki ayrı sahələrdir. Onlardan birinin dəyişməsi bütün digər şərtlərin də dəyişdiyini sübut etmir. Yeni müqavilə, əlavə razılaşma və ya yenilənmiş qrafikdə məbləği və tarixləri yoxlayın. Müqavilə üçün yoxlama siyahısı hansı sualları hazırlamağı göstərir. Kreditim yeni şərt qəbul edən bank və ya müqavilə tərəfi deyil.
Aşağı aylıq ödəniş ümumi xərc deyil
Tutaq ki, təqdim edilən qrafikdə aylıq ödəniş 120 AZN əvəzinə 90 AZN göstərilir. Bu bir sahənin dəyişməsidir. Müddət, faiz, komissiya və bütün ödənişlər bilinmədən ümumi xərcin də azaldığını demək olmaz. Rəqəmlər sadə şərti nümunədir; real təklifin üstünlüyünü və ya sizə uyğunluğunu müəyyən etmir.
Nominal faiz və FİFD barədə yazı bu müqayisəni tamamlayır. Məqsəd tək aylıq rəqəmi seçmək yox, qrafikin hansı tarixlərə və xərclərə aid olduğunu anlamaqdır. Əlavə şərt görünürsə, onun nə zaman və hansı əməliyyata tətbiq olunacağını soruşun. Şifahi izahla yazılı sənəd arasında fərq qalmasın.
Hesabatla qrafiki necə tutuşdurmalı?
Hesabatın tarixi razılaşmadan əvvəldirsə, əvvəlki məlumatın görünməsi təəccüblü deyil. Köhnə sənədi açmaq yeni şərtin mənbəyə ötürülməsini yoxlamır. Kredit hesabatının oxunması zamanı müqavilə nömrəsi, valyuta, status və qalıq eyni anda nəzərdən keçirilir. Yeni nəticənin tarixini ayrıca qeyd edin.
Bir neçə qeyd görünəndə hamısını eyni borcun iki dəfə hesablanması kimi elan etməyin. Hər müqavilənin əlaqəsini bankdan izah etməsini istəyin; köhnə və yeni nömrələrin mənasını sənədlə tutuşdurun. Bu yoxlama qeydlərin mütləq düzgün olduğunu təsdiqləmir. Hansı sahənin yanlış olduğunu müəyyənləşdirmək üçün konkret məlumat toplayır.
Tarixçə barədə gözləntini ayırın
Şərtlərin dəyişməsi əvvəlki ayların doğru qeydlərinin avtomatik yox olması vədi deyil. Cari ödəniş qrafiki ilə keçmişdəki icra ayrı məlumatdır. Düzəliş ilə silinmə fərqi bunu izah edir. Həqiqi səhv varsa, hansı dövr və sahə barədə müraciət etdiyinizi ayrıca göstərin.
Sənədləri saxlayın, tətbiq tarixini yoxlayın və yeni hesabatı eyni müqavilə üzrə oxuyun. Bu material restrukturizasiyanın konkret şəxs üçün daha sərfəli olduğunu və ya bank tərəfindən mütləq veriləcəyini iddia etmir.
Tez verilən suallar
Restrukturizasiya borcun silinməsidirmi?
Bu anlayışları eyniləşdirməyin. Sizin müqavilədə hansı məbləğ və şərtin dəyişdiyi yazılı sənəddən və bankın izahından müəyyən edilir.
Aylıq ödəniş azalıbsa, ümumi xərc də azalıb?
Tək bir rəqəm kifayət etmir. Müddət, bütün ödənişlər və digər şərtlər olmadan belə nəticə çıxarmaq mümkün deyil.
Əvvəlki hesabat yeni şərti göstərməlidir?
Əvvəlki tarixə aid sənəd həmin anın məlumatını saxlayır. Yeni şərtin yoxlanması üçün uyğun tarixli nəticə və müqavilə sənədi lazımdır.